Eşler arasındaki yasal mal rejimi, 01.01.2022 tarihinde yürürlüğe giren Türk Medeni Kanunu’na göre, edinilmiş mallara katılma rejimidir. Bu rejim kapsamında, evlilik süresince edinilen mallar kural olarak eşler arasında paylaşılmakta; kişisel mallar ise paylaşım dışında tutulmaktadır.
Mal Paylaşımında Emekli İkramiyesi ve Kıdem Tazminatı Hakkında Genel Kural
Türk Medeni Kanunu’nun edinilmiş mallar başlıklı 219. maddesinin 2.fıkrasına göre, sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurum ve kuruluşlarının veya personele yardım amacı ile kurulan sandık ve benzerlerinin yaptığı ödemeler edinilmiş mal olarak kabul edilir. Yargıtay 8.Hukuk Dairesi’nin 2019/1480 E. – 2019/3580 K. sayılı kararında bu durum;
4721 Sayılı TMK’nin ‘Edinilmiş Mallar’ başlıklı 219. maddesinin 2. fıkrasında, sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurum ve kuruluşlarının veya personele yardım amacı ile kurulan sandık ve benzerlerinin yaptığı ödemelerin edinilmiş mal grubundan sayıldığı
(Yargıtay 8.H.D. 2019/1480 E. – 2019/3580 K.)
şeklinde ifade edilmiştir.
Mal Paylaşımında Emekli İkramiyesi ve Kıdem Tazminatı Düzenlemesinin İstisnaları
A- Temel İstisna Ve Hesaplaması
Sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurumlarından eşe yapılan ödemeler, TMK m. 219 düzenlemesinde, edinilmiş mal olarak değerlendirilse de, T.M.K. m. 228/II deki düzenlemeye göre bu ödemelerin tamamı edinilmiş mal olarak kabul edilmez. Madde düzenlemesinde, sosyal sigorta kurumlarınca yapılmış toplu ödemeler ömür boyunca irat bağlanmış olsaydı, mal rejiminin sona erdiği tarihten sonraki döneme ait iradın peşin sermayeye çevrilmiş değeri ne olacak idiyse, tasfiyede ilgili kısmın kişisel mal olarak hesaba katılması gerektiği belirtilmiştir. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi 2016/804 E. – 2016/2152 K. sayılı kararında hesaplama yöntemi;
“Mal rejiminin devamı sırasında, emeklilik ikramiyesinin toptan ödenmesi durumunda; öncelikle ödeme tarihi itibarıyla PMF (population masculin feminin) tablosundan yararlanılarak, emekli olan eşin ortalama bakiye yaşam süresi bulunarak, ödeme günlük irat şeklinde yapılsaydı her bir güne karşılık gelen miktar saptanır. Bundan sonra, irat şeklindeki günlük ödeme miktarı, mal rejiminin sona erdiği 14.12.2010 tarihinden sonraki kalan günler ile çarpılarak, bulunacak bu miktarın peşin sermayeye çevrilmiş değeri hesaplanır. Mal rejiminin sona ermesinden sonraki döneme isabet eden ödemenin açıklanan yöntemle hesaplanan peşin sermaye çevrilmiş değeri, emekli olan eşin kişisel malı sayılır. Ödenen toplam emeklilik ikramiyesinden, kişisel mal sayılan bu miktar (mal rejiminin sona ermesinden sonraki döneme isabet eden günlük irat şeklindeki toplam ödemelerin peşin sermayeye çevrilmiş değeri) çıkarıldıktan sonra, kalan miktar edinilmiş mal kabul edilerek tasfiyeye sırasında göz önünde bulundurulur”
(Yargıtay 8. H.D. 2016/804 E. – 2016/2152 K.)
şeklinde açıklamıştır.
B- Zaman Bakımından Hesaplama
Sosyal güvenlik kurumları tarafından yapılan ödemelerin tasfiyeye konu edilebilmesi için, mal rejiminin sona erdiği tarih olan boşanma davasının açıldığı tarihte mevcut olması veya bu hakkın kazanılmış olması esastır. Zira TMK 235/1.maddesine göre, mal rejiminin sona erdiği anda mevcut olan mallar tasfiyeye konu olur. Mal rejimi sona erdikten sonra hak kazanılan ve ödenen ikramiyeler tasfiyeye dahil edilmez. Ancak burada dikkat edilmesi gereken durum, ödemenin mal rejiminin sona ermesinden sonra yapılmış olması değil, ikramiyeye hak kazanma durumunun mal rejimi devam ederken gerçekleşip gerçekleşmediğidir. Nitekim Yargıtay 8. Hukuk Dairesi 2019/71 E.-2019/467 K. sayılı kararında; “davalının mal rejiminin sona erdiği tarihten önce emeklilik ikramiyesine hak kazandığını ve bu durumun mal rejiminin sona erdiği sırada emeklilik ikramiyesinin mevcut olduğu sonucunu değiştirmeyeceğini” belirterek, hakkın kazanıldığı tarihin esas alınması gerektiğine işaret etmiştir.
C– Yapılan veya Hak Kazanılan Ödemenin Mevcudiyeti
Emekli ikramiyesi, kıdem tazminatı vb. ödemelerin tasfiyeye konu olması için mal rejiminin sona erdiği tarihte (boşanma davasının açılma tarihi ) kişinin malvarlığı içinde bulunmalı veya yerine herhangi bir malvarlığı ikame edilmiş olmalıdır. Emekli ikramiyesi harcanmış ve yerine herhangi bir malvarlığı ikame edilmemişse, ortada tasfiye edilecek bir değer kalmadığından katılma alacağı talep edilemez. Bu durum Yargıtay 8. HD, 2014/14395 E. – 2014/20659 K sayılı kararında;
“davalının 2007 yılında emekli ikramiyesinin de yatırıldığı dava konusu banka mevduat hesaplarında mal rejimi sona erdiği tarihte tasfiyeye konu bir miktar olmadığından banka mevduat hesaplarından dolayı davacı lehine bir alacak hakkı doğmayacağı..”
(Yargıtay 8. HD, 2014/14395 E. – 2014/20659 K)
olarak belirtilmiştir.
Lakin T.M.K. m. 229 hükmü gereğince, bazı hallerde, sarf edilmiş olan kazanımların, tasfiyeye eklenmesi mümkündür. Eğer ikramiye ile bir mal (araç, taşınmaz vb.) alınmışsa Yargıtay, ikramiyenin kişisel mal sayılan kısmının, alınan yeni malın değerine oranlanarak o mal üzerindeki kişisel mal payının bulunmasını istemektedir. Kalan kısım ise edinilmiş mal olarak kabul edilerek hesaplamaya dahil edilir.
SONUÇ
Medeni Kanun ve yargı kararları birlikte değerlendirildiğinde; emekli ikramiyesi, kıdem tazminatı vb. ödemelerin, mal rejiminin tasfiyesinde özel bir konuma sahip olduğu görülmektedir. Bu ödemeler ne tamamen kişisel mal ne de tamamen edinilmiş maldır. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre ikramiyenin tasfiyesi sırasında şu temel adımlar uygulanmaktadır:
- Öncelikle, ikramiyenin mal rejiminin sona erdiği tarihte mevcut olup olmadığı veya bu tarihten önce hak kazanılıp kazanılmadığı tespit edilmelidir.
- Mevcut olduğu veya hak kazanıldığı anlaşılan ikramiye tutarı üzerinden, TMK m. 228/2 uyarınca uzman bilirkişi aracılığıyla bir hesaplama yapılmalıdır.
- Bu hesaplamada, emekli olan eşin kalan yaşam süresine isabet eden ve peşin sermayeye çevrilen değer “kişisel mal” olarak ayrılmalıdır.
- İkramiyenin toplam tutarından, kişisel mal miktarı düşüldükten sonra, kalan bakiye değer, edinilmiş mal olarak kabul edilmeli ve bunun üzerinden diğer eşin katılma alacağı hesaplanmalıdır.
Antalya’da avukatlık faaliyeti yürüten hukuk ofisimize, aile hukuku, boşanma ve mal rejimi davaları, iş hukuku ve tazminat hukuku davalarında hukuki destek için ulaşabilirsiniz.
Tüm çalışma alanlarımıza buradan ulaşabilirsiniz.
